Sonda ne aıtty deısiz ǵoı. Jastarǵa arnalǵan baǵdarlama bolǵandyqtan áńgime aýany túsinikti shyǵar... Bolashaqtaǵy áıgili aktrısa mektep bitirý keshinde synybyndaǵy úzdik qyzdyń jigitin tartyp alý maqsatynda kúlgin tústi strıng kıip, kesh sońynda degenine jetipti. Baqtalasyn qalpaqtaı ushyryp, qolyndaǵysyn qaǵyp ketkenine masaıraǵan Kemeron sol sátten bastap kúlgin strıngti tumaryna aınaldyrǵan eken. Júrgizýshiler máz. «Kúlgin strıng maqsatyńa jetkizedi», deıdi jabyla kúlip. Nege shaqyryp otyrǵanyn paıymdaı berińiz.
Qazir beıbastaqtyqpen de atyńdy shyǵaryp, tanymal bolýǵa bolady degen uǵymdy jasóspirimderge efırden, ınternettegi tok-shoýlardan, áleýmettik jelilerden sińirýdiń joıqyn shabýyly júrip jatyr.
Áleýmettik jelide jalańash sýǵa túskenin kórsetip, kúıeýimen aıyrylysqan, 2 balasyn ata-enesinde qaldyrǵan kelinshek «Qalaýlym» baǵdarlamasynyń «juldyzy», keıipkeri atandy. Efırde otyryp-aq «... aıyramyn» dep boǵaýyz aıtatyn, odan óz paraqshasyndaǵy tikeleı efırde «...dyr-dyr qasyp otyrǵannan basqa jumysyń joq» deıtin beıpilaýyzdy osy kelinshekti taǵy bir telejúrgizýshi ınternet-suhbatqa shaqyrdy. Ol «Qaı juldyzben tósek qatynasyna barǵyńyz keledi? Tósek qatynasyn usynatyn jigitter kóp bola ma?», deıdi anaıylyǵymen shýlatyp júrgen «Qalaýlym» baǵdarlamasynyń keıipkerine. «Búgingi siz ben bizdiń kezdesýimizdiń ózi seni el tanıtyndyqtan, osy suhbatqa sondyqtan shaqyryp jatyrmyn, jalpy kimder tanyp jatady?» deıdi ol. Álgi kelinshek «Ol jaıynda oılap kórmeppin, maǵan Natasha Korolevanyń kúıeýiniń dene bitimi unaıdy, Tarzan desem bolady», dep jaýap qatady.
Maqsattary ne? Anaıy, beıbastaq adamdar arqyly kórermen jınap, reıtıng kóterý me? Álde astarynda ózge de jaman oı jatyr ma? Baıaǵyda elorda alǵash Arqaǵa kóship kelgende «Qazaqstan» arnasynyń «Astana» stýdııasynda Dúkesh Bəıimbetovpen birge jumys istedik. Sonda aǵa: «Olardyń saıasaty belgili ǵoı. ORT-da menshikti tilshi bolyp júrgende Məskeýge el jaıynda sıýjet jibersem, Tatıana Mıtkova «Dýkesh, ty chto nam takıe sıýjety otpravlıaesh, ty nam jarenogo podavaı» – dep, jaqsy nərse jibersem jańalyqtarǵa salmaı, al səl bir jaǵymsyz dúnıe bolsa qutyrtyp turyp beretin», dep əńgimelegeni bar. Sol tərizdi Qazaqstanda otyryp-aq el jańalyqtaryn berip jatqan osy «1 arna» aqparattaryn, sıýjetterin tyńdap kórińizshi. «Astanada geısha sheberligin úıretetin mektep eki jyldan beri jumys istep jatyr. Munda kúıeýiniń kóńilin aýlaýdyń qyr-syryn, er kisilerdiń psıhologııasyn túsiný, jaqsy ana bolý, otbasyn saqtap qalý jáne túrli taǵamdar ázirleýden bastap, seksýaldy ómirdegi sheberlikterge deıin úıretedi» dep qulaqtandyryp jatyr.
Árbir órkenıetti memleket óziniń aqparattyq aıdynyn, el bolashaǵy – balalardyń, jasóspirimniń qalaı jetilip kele jatqanyn qorǵap olardyń keleshegine qam jeýge mindetti. Bul – paryzy, ult qaýipsizdigi, el erteńi oıynshyq emes. Máselen AQSh-ta tyıym salǵan fılmder bar ekeni aıan. Arnold Shvarsenegger túsken kınolardy amerıkalyq balalar kórmeıdi. Olar kisini qatygezdikke, jaýyzdyqqa boı úıretýge alyp keletin ondaı dúnıelerin ózgelerdiń balalaryna kórsetedi. Japonııada da japon halqynyń tanymyna qaıshy keletin dúnıelerdi taratýshylar zańmen jazalanady. Nege olaı dep eshkim ókpeleı almaıdy. О́ıtkeni bul túptep kelgende memekettiń qaýipsizdigine qatysty másele. Qaýǵadaı bolyp, qaýdııa óskenimen tamyrynan qol úzgen, jel aldynda kúshi joq qańbaqtyń qaıda baryp toqtaryn kim biler?
Al bizdiń zań qaıda? Zań shyǵarýshy organ men radıojıilikterge ruqsat berýshi quzyrly organnyń úndestigi qaıda? Nege elimizdegi teleradıo, áleýmettik jeli, barlyq BAQ-qa beıbastaqtyqty, jamandyqty, qatygezdik pen halyqtyq bitimge jat kisápirlikti kórsetýge tyıym salynbaıdy. Osyǵan sáıkes zań qabyldanyp, ony buzǵandar jaýap berýi kerek emes pe?
Álde sensasııa qýǵannyń jóni osy dep otyra berý kerek pe?
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
